Η προτίμηση χρήσης του δεξιού ή του αριστερού χεριού σε καθημερινές δραστηριότητες, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη γραφή, ίσως συνιστά και την πιο γνωστή ασυμμετρία στην ανάπτυξη του ανθρώπινου νευρικού συστήματος. Περίπου το 85% του πληθυσμού κλίνουν προς τη δεξιοχειρία και είναι γεγονός ότι πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης είναι κατασκευασμένα γι’ αυτή, δυσκολεύοντας απρόκλητα τους αριστερόχειρες.
Ήδη κατά τα πρώιμα στάδια της εμβρυικής ανάπτυξης, παρατηρούνται τάσεις “προτίμησης”, με συχνότερη την κίνηση του ενός ή του άλλου χεριού. Το πρότυπο αυτό διατηρείται και για το υπόλοιπο της ζωής ενός ατόμου, αλλά με ποιον ακριβώς μηχανισμό εγκαθιδρύεται ήταν αδιευκρίνιστο, μέχρι πρόσφατα.
Μία ερευνητική συνεργασία μεταξύ επιστημόνων από την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κίνα, με επικεφαλής το Δρ. Carolien de Kovel, του Ινστιτούτου Νευρογλωσσολογίας του Μαξ Πλανκ, εξηύρε ότι ο διαφορικός ρυθμός ανάπτυξης του νωτιαίου μυελού μεταξύ δεξιάς και αριστερής πλευράς, κατά το εμβρυικό στάδιο ανάπτυξης 4-8 εβδομάδων, ευθύνεται για την εγκαθίδρυση του προτύπου που θα μας ακολουθεί για το υπόλοιπο της ζωής μας.
Η διαφορά αυτή επηρεάζει και τη μεταγενέστερη ανάπτυξη του εγκεφάλου, διαμορφώνοντας τη γνωστική λειτουργία των επιμέρους ασύμμετρων δομών. Επί παραδείγματι, είναι γνωστό ότι η επεξεργασία του λόγου εκπορεύεται κυρίαρχα από νευρικά κυκλώματα του αριστερού ημισφαιρίου.
Το διαφορικό ρυθμό ανάπτυξης αριστερής και δεξιάς νωτιαίας πλευράς ελέγχει μία ομάδα γονιδίων, η οποία κατά τα φαινόμενα εμπλέκεται και σε ψυχιατρικές παθήσεις, όπως η σχιζοφρένεια. Αυτό, σαφώς, δε σημαίνει ότι οι αριστερόχειρες ή οι δεξιόχειρες είναι πιο ευπαθείς, αλλά ότι η εγκαθίδρυση αυτής της ασυμμετρίας είναι εξαιρετικά κρίσιμη για την εύρυθμη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Το φιλοσοφικό ερώτημα δεν είναι εάν είμαστε δέσμιοι της γενετικής μας κληρονομιάς, αλλά εάν είμαστε αρκετά ελεύθεροι και πρόθυμοι, ώστε να δαμάσουμε τις πιθανοτικού χαρακτήρα τάσεις μας, όταν αυτές δε στοιχίζονται με τους στόχους, τις επιθυμίες και τα όνειρα μας. Σε περιπτώσεις σημαντικότερες από την αριστεροχειρία/δεξιοχειρία, προφανώς. (Π.Μπ.)
